My Diwa has Landed on Philippine Shores

Finally, hindi na surreal na balik Pinas na nga ako. For some reason, ngayon lang nakauwi ang diwa ko. Anubayun? Delayed flight siya?

Super feel ko na ngayon na nandito na nga ako sa kanlungan ng aking inang bayan. Super, as in lumilipad with cape and all.

Next order of business is to get a job because quite frankly, NGINIG ang financial status ko ngayon, thus explaining why I left via PAL and came home boarding a Cebu Pacific aircraft. Which isn’t bad at all. I appreciate the two different experiences. Perhaps I’ll write about that next time.

So Purita Mirasol ako to the max ngayon. Kaya kahit kating-kati na akong bumili ng Parker pen kahapon—did you know that they go for Php290 each these days?—tiis na lang ang lola ninyo. Refill lang yata ng PANDA ballpen ang carry kong bilhin ngayon.

Why the sudden interest on a Parker pen you ask? Namiss ko kasi ang Parker pen ko na bigla na lamang naglaho ilang taon na ang nakalilipas. Samantalang yung cheapangga kong 3-in-1 ball pen na witness ng last semester ko nung college e alive and kicking pa rin. Talagang the valued-ones have a way of conveniently getting lost, ano? Kainis. Regalo pa naman sa akin ng ate ko yon. Natuwa ako when I got it kahit na may notion ako na Parker pen ang nireregalo sa taong di mo talaga alam ang gusto or doon sa mga di mo ka-close.

E bakit ko nga ba naisip ang Parker pen ko? Kasi time for looking for a job na naman ngayon. Kasakasama ko yung na-lost kong Parker pen when I was job hunting after college. Also, let’s not forget to mention na may fixation ako sa ball pen. Na sa tuwing may bagong so-called chapter sa buhay ko, I celebrate it by getting a new pen. Feeling ko, panahon na para sa isang Parker pen. Kasi seryoso na ito. Who knows? Baka yon na ang gamitin kong pang sign ng marriage contract someday? Charot!

Hahaha! (Give me a minute to recover.)

There.

Mabalik ako. So andito na nga ako ulit sa Pinas. Actually naka-3 trips to Megamall na ako and 1 sa Glorietta. Enough na yon para makaikot ulit and realize how different we are from the country I previously visited.

I’d hate to say na ANG PANGIT NG PILIPINAS, the way most balik bayans blurt it out like a proud fart. Yes, madumi nang more than slight. And the air, yikes, you can actually see the air you inhale. Nakakapraning! At since walang patumanggan ang ulan ngayon, baha ang kalye. The word “puddle” is not apt to call the depressions sa major kalye na nagiging foot bath after several inches of rain. (Tatlong footwear ko ang nanganganib na masira ngayon.) Hindi ko ma-okray ang Pilipinas ng ganun ganoon na lang kasi HOME ko ‘to.

Nung nasa Singapore ako, muntik ko nang pitasin isa-isa ang buhok ko sa frustration every time na-i-co-compare ko ang Pinas sa Sg. Kasi naman, kung tutuusin, mas mayaman ang lupa natin kesa sa kanila. Mas malawak. Mas gifted with natural resources! Yung Singapore kailangan nilang mag-effort gumawa ng sarili nilang beach para lang mapaganda ang lugar nila. The rest, if not all of their tourist attractions, gawa lang ng mga hired hands nila. Nagkakandaloka sila sa pag-maintain ng mga pinaggagagawa nila, samantalang tayo, eto, binigyan na ng Diyos pero chuva lang! Abusuhin while kaya! Bahala na bukas.

What’s wrong with us?

Tapos isa pang factor yung pamilya. Doon nauubos na yung locals nila. Ayaw kasing mag-anak dahil mahirap nga naman ang buhay especially kung kailangan mong magtrabaho in order to live. E dito sa atin, hala, sige! Parang inuutot na lang ng ibang nanay ang sanggol. Deadma kung papaano na sila bubuhayin at palalakihin. Ang ending, yung mga batang gusgusin ang bumubuhay sa pamilya at sa laspag nilang magulang. Nakakainit ng ulo!

Kaya nung nandoon ako, napansin ko kung gaano ka-relaks yung mga nanay at tatay doon na may hawak na anak. Malamang kasi ready talaga sila sa pinasok nila kaya di stressful ang pag-maintain ng ensemble nila. Di gaya dito. Pamilya = problema. Parang ang nasa isip ng mga magulang, “saan ko kaya kukunin ang kakainin namin bukas.” Pero parang di sumasagi sa isip nila yung, “shet, tama na kaya itong 9 na anak ko? Makapag-family planning na kaya?”

Dapat yung mga kontra sa family planning pinag-iimersion sa mga slums kung saan 13 na anak plus nanay at tatay ang nakatira sa isang 2-square-meter barung barong. Dapat pinapakilala sa kanila yung mga batang kailangang mamalimos o magbenta ng kung anuman dahil sa kahirapan.

Sa Singapore, disiplinado sila dahil takot sila sa corporal punishment na handang ipataw ng gobyerno nila sa kanila. Isipin mo na lang papaluin ka ng cane sa pwet hanggang matuklap na ang skin mo. E yung thought pa lang nga na hahampasin ako ng sinturon ng tatay ko, e nagpapalpitate na ako! Dito kasi sa atin walang kinakatakutan ang mga tao kaya madalas bara-bara lang. Kasi naman, by virtue of following our leaders, e talagang kapalan na lang ng balat ito. Pare-pareho na lang tayong corrupt and stinky.

And here I was resenting comments which imply na gago tayong mga Pinoy. Example, nung nasa Singapore ako, may mamang puti na bumaba sa bus. Tamang tama naman na nalaglag ang cellphone niya. Kaya kami na nakakita, na puro Pinoy, we tried to get his attention. So ayun pinulot nung mama yung cellphone niya. Tapos may biglang nag-comment among us, “kung sa Pinas yan, di na niya makukuha ang cellphone niya.”

Gusto kong sabihin kasabay ng matinding flip ng hair, “kung sa Pinas yan, makukuha pa rin niya yung cellphone niya dahil nandoon tayo! Hmp!” I mean given the same situation, ibahin lang ang setting, gawing Pinas, definitely tatawagin pa rin namin si GEORGE to pick up his cellphone. Di ba?

Another story, we were picking the best cooler sa isang sari-sari hardware sa Singapore. So silip silip sa bawat item na nakadisplay. Tama ba namang tumambang sa amin ang umaalingasaw na amoy nung isang cooler? Kasi may nabubulok na food sa loob. Some “genius” placed his left over/trash inside one of the coolers kaya ayun, rotting na siya. Nang ikinwento namin ito sa isang Pinoy ang sabi niya, “Pinoy siguro ang gumawa noon.”

Ikaw ba naman, Pinoy, gagawin mo yon? Hindi ko maiisip or masa-suggest na Pinoy ang gumawa noon at a whim dahil hindi ko maisip na gagawin ko yon. Pero hindi naman natin masisisi entirely ang mga Pilipinong di na ma-identify ang sarili nila bilang Pinoy, kahit pa under the classification ng matinong Pinoy.

Kahapon lang naglalakad ako, muntik ko nang habulin yung mag-jowa sa harapan ko. Kasi itong girl bigla ba naman itinapon sa semento yung balat ng Chippy niya! Tatawagin ko sana para ipapulot ko ang kalat niya. Takot lang ako sa gulo but I swear I am inches away from doing that someday. Di ko magets kung paano naaatim ng mga taong magtapon ng basura sa kalye. E ang laki kaya noon? Obvious na obvious siya. Kayang kaya noon mambara ng kanal.

A good thing about Singapore is secure yung bansa, hindi lang building, bansa. Pwede kang makipagchikahan sa cellphone habang naglalakad sa kalsada dahil wala namang magtatakang humablot nito. Pag ginawa mo yon dito sa Pinas, tatanga-tanga ka. You deserve to be mugged.

Inabot ako ng midnight sa kalye ng Singapore pero di ko naramdaman yung takot na may haharang sa akin. Mabuti na lang dahil pag nagkaganoon, ang isisigaw ko, “tulong!” E good luck kung may makaintindi sa akin. Dito sa Pinas, kahit in broad daylight pwede kang pagtulungan ng kung anumang latest gang, regardless kung last money mo na yung nasa bulsa mo. Parang laging nasa panganib ang buhay natin dito.

In fact ang araw araw natin e parang episode ng Surivivor. At dahil sa mga challenges na pinagdadaanan natin, sisiw na lang ang ilang bagay. Di kagaya sa Singapore. I can’t imagine how much panic there would be if mag-brown out or if they open their faucets, one day, and water doesn’t come out. Siguro magkakanda loka sila. Tayo, pinagtibay na ng contaminated tap water natin ang mga sikmura natin kaya hindi tayo maselan. Hard core tayo!

Pero ayun na nga ang hinanakit ko. Sana hindi natin i-take for granted yung blessings natin, sana hindi natin i-abuse. Sana rin may sense of foresight tayo. Kasi hindi lang naman yung today ang nagmamatter. Whether buhay pa tayo bukas or not, may taong matitira bukas at kailangan nila ng place to live in. At since hindi tayo pampered dito sa bayan natin, it’s time to be practical. Wag na mag-anak kung papabayaan mo lang naman ang mga anak mo. May sense naman di ba?

So balik Pinas na nga ako. And reality is kicking in. Still, ayaw kong mag-give up sa bayan ko. Kahit pa nadestino ako for good sa ibang bansa, mahuhurt pa rin ako sa bawat negative chika about my people and my country. Kasi malaking bahagi ng pagkatao ko ang bayan ko. So much so na ang hindi ko pagkakalat sa kalye e hindi dahil takot akong makulong or mamahagupit. Hindi ko maatim gawing basurahan ang bansa ko dahil mahal ko ito.

At kailangan ko na ring magtrabaho dahil I refuse to be an added burden sa lipunan. Kahit hindi nakakayaman ang suswelduhin ko dito, malaki pa rin ang magagawa ng tax ko sa bayan.

And I am saying all these with my diwa intact. Consider this the whole of me talking.

Time out Muna ang Turista

Malapit na akong ma-overdue bilang isang turista. Dalawa lang ang pwedeng mangyari sa akin: 1. Palayasin ako ng immigration dito (Matapos akong i-cane. Que Horor!) or 2. Yakapin ako ng bansang ito at gawin akong “one of them.”

Kung anu’t ano man, nais kong gamitin ang oras na ito upang pagmuni-munihan ang mga bagay bagay na napansin ko sa tatlong linggong pamamalagi ko rito.

Halos nagre-rave ang mga taong nakausap ko tungkol sa bansang ito. Kesyo maganda raw, malinis at mapayapa. And true enough, ganoon nga siya. Bagaman, mukhang masyado yatang na-build-up ng mga manghang manghang mga taong iyon ang imahe ng bansang ito. Naging sobrang taas tuloy ng expectation ko.

To be honest about it, this place did not blow me away, contrary to what I expected. At gaya nga ng nabanggit ko, ina-attribute ko ito sa exag na description ng mga taong nagprovide sa akin ng vicarious sneak preview sa unang bansang napuntahan ko bukod sa Pinas.

Sa tuwing nakikita kong may kalat sa paligid, di ko mapigilang ihirit na, “akala ko ba walang kalat sa Singapore?” Siguro nga imposible naman talaga ang bansang zero litter. Mayroon siguradong pasaway na magtatapon ng used tissue paper, empty juice tetrapack at kung ano pang papel sa labas ng basurahan.

Sa mga nakaka-chat o text ko mula sa Pinas, madalas kong matanggap ang tanong na, “Maganda ba talaga diyan?” kung saan ang kaya ko lang isagot ay isang nonchalant na, “OK lang.”

Kasi kung iisipin, hindi naman extremely nalalayo ang Pilipinas dito. Well, at least not in general. Ang exterior ng mga business district dito, ay halos kagaya lang ng Makati o Ortigas. Yun e Makati o Ortigas in a good day. Meaning, wala masyadong nagkalat at kung mayroon man ay nawalis naman siya agad. Ang mga kalsada ay kagaya ng South Luzon Express way kapag off-peak season—maluwag, wala masyadong polusyon at may mga puno sa paligid. Yun lang nga, dito may bonus pang row ng puno sa center island. Yung babaan at sakayan ng mga pampasaherong sasakyan ay may designated stops lang, much like Los Banos and Makati. Tapos yung mga mall, parang Pinas din plus the mega avant-garde architectural designs and perennial electronic scroll signs. While yung mga tiangge are almost like 168 Mall—kapag mga opening hours pa lang—made a bit more spacious. Same feel and amoy.

Although kailangan kong aminin na minsan, natatanga ako sa technology nila dito. Mabuti na lamang at na-expose naman na ako sa sensor toilette flush and faucets, otherwise baka mapaluhod ako once umandar silang mag-isa!

Minsan, narerelate ko sa futuristic movies like Demolition Man and The Sixth Day ang pagka-lost ko sa mga goings-on sa bansang ito. Para kasing bigla ka na lang nalagak sa isang mundo na relatively advanced kesa sa nakasanayan mo. And then you realize, shucks, ito na yung future na pinag-uusapan sa pinanggalingan ko! Yung ganoon. Tapos siyempre, may sarili silang balita to which you will jump in if you want to understand this world better.

Bukod sa technology, isa din sa mga ikinalamang sa atin ng bansang ito ang order. OC nga yata ang mga leaders nila dito na OK din lang naman kasi it works to the people’s advantage. Dahil everything flows the way they should, bihirang magkabanggan ang mga tao dito. I am thinking, bihira ang hamunan ng square, if not duelo, dito. Pero dahil everything flows the way they should, madalas people just mind their own business, preventing an opportunity for strangers to connect. Hindi kagaya sa atin na halimbawa may kapitbahay kang nambubulahaw, maglalabasan na ang buong baranggay to reprimand the pasaway neighbor. And there they meet each other and at most, bond.

Perhaps ang super plus factor ng bansang ito na kinamanghaan ko ay ang security it promises its people. You can leave your bag at the bus stop, turn your head around and pagtingin mo sa mga gamit mo, buo pa rin siya. You can also walk around the streets immersed in a conversation through your cellphone, er, handphone pala! Kung sa Pilipinas mo gawin yon, good luck sa iyo! Malamang, may snatcher na mabubusog thanks sa katangahan mo!

Mahusay din ang naisip nilang i-package ang bansang ito bilang isang convenient na tourist destination. Hindi nagkukulang ang gobyernong i-promote at pangalagaan ang mga tourist spots nila. Ginawa rin nilang tourist-friendly ang bansang ito. Madaling maghanap ng direksyon dahil merong mga mapa sa mga kalye na magliligtas sa iyo kapag naliligaw ka na. Pwede ring manghingi ng mapa ng Singapore sa mga concierge sa mall.

But as I see it, yung mga tourists spots dito were mainly built for commercial reasons. Para makapagpasok ng pera na hindi naman masama. Dinevelop nila ang Sentosa, pinaikot ang flyer, at nagtayo ng mga Merlion para dayuhin nga mga taong handang magbayad to see and experience what they were promised to see and experience. And this country is still a work in progress. Tuloy pa rin ang construction nila kagaya ng mga areas for casino and yung parang stadium sa isang reclaim area sa Marina Bay area which I think they are going to use for the Formula One car racing event. Kung may sapat kang oras at pera, kering keri mong malasap ang mga kayang i-offer ng bansang ito in at least a week!

Sa Pinas, yung mga pwede nating ipagmalaki, tourism-wise ay inihandog na sa atin ng kalikasan na kailangan lang natin i-maintain. Meaning di na natin kailangan ng malalaking crane para mag-effort na gawing attractive ang bansa natin. Gawin lang accessible ang Banawe rice terraces, Sagada, Chocolate Hills at beaches natin—that is, to name a few—at lagyan ng sapat na facilities like clean comfort rooms, good restaurants and maybe decent rooms for rent, siguradong magsusuguran na ang mga dayuhan. Tapos yung ilan pa nating tourist spots ay sadyang malalim ang yaman at kwentong dala. Because if you think about it, yung old structures natin like the ones in Intramuros, they boast of our rich and colorful history. We just have to seize them and turn them into something lucrative without destroying them, of course. But in doing so, I really hope na i-seize din natin ang mayaman at makulay na kasaysayan to make an equally rich and colorful future for our nation.

Mahirap makipag-compete sa bansang Singapore. Pero sa bawat enticing and impressive thing na nagpo-pop out mula dito, hindi ko maiwasang maisip ang Pinas. And perhaps unlike some, hindi ako nanliliit dahil sa mga flaws natin bilang isang bansa. Mas naiisip ko kung gaano natin ka-kering maki-level sa Singapore. Konting banat lang naman ng buto and perhaps a great deal of honesty, pasasaan ba't haharurot na rin tayo sa kung saan mang pedestal nakapatong ang ang Merlion!

Sa Ulo ng Isang Pinay Turista (Part 2)

Dumating na nga ang unang araw ng paglalakwatsa ko sa foreign soil which I may start calling home for quite a time.

Ang magic tool sa pagbabyahe rito ay yung EZ Link card. I-tatap mo sya sa electronic device sa door ng bus when you enter and exit the ride. Doon nake-credit yung pamasahe mo. At dahil all about order, convenience and OC-ness ang bansang ito, di na kailangan ng separate card para sa mga MRT dito. Pwede ring gamitin ang EZ Link card sa mga tren, syempre, tap in and out pa rin ang gawi.

Sumakay kami ng isang bus patungo sa MRT station, then nag-MRT kami. Maya-maya pa, lumipat kami ng ibang train to get to another lane. Goal yata naming makarating sa Habour Front—wherever that is. May naririnig pa akong Vivo City. Obviously lost na naman ako. Kasi naman, what would one expect from a geographically challenged individual? E kung sa Pinas nga natatanga ako sa mga streets and avenues, dito pa kaya kung saan pag-popronounce pa lang ng mga pangalan ng lugar e obstacle na?

Anyhoo, napadpad kami sa isang mall na di ko mawari kung sadyang maliit ba o OA lang sa pagkapuno ng tao. Umakyat kami sa top floor. Then pumila to get tickets, err, card pala that we will use to board the monorail that will lead us to Sentosa. Ang Sentosa ay isang primary tourist destination dito na isang island na theme park na namumukadkad sa beach (Siloso Beach, Palawan Beach, and Tanjong Beach). Whew!

Powerless ang EZ Link card namin sa Sentosa. Perhaps it’s safe to say na may sarili silang mundo doon. At yung card nilang ini-issue para makarating sa Sentosa which is worth 3 SGD e good for the day na. Ang gara nga nung card dahil card board lang siya and yet, may naka-embed na microchip inside! Hi-tech!

Manonood sana kami ng award-winning (naks!) Songs of the Sea. Isa siyang “nightly extravaganza” (I am quoting from its brochure) which brings a “mesmerizing show with a live cast and dramatic effects like pyrotechnics, water jets, brilliant lasers, special computer imaging, stunning flame bursts and captivating music.” 8 SGD ang entrance fee per person dito. At nakakatawang basahin yung reminder nila sa brochure about admission. It goes: Purchase your tickets to avoid disappointment! Tickets may be sold out early, especially on weekends and public holidays.

At ayun na nga, naubusan kami ng seats for the 7:30 PM show. Mayroong 8:30 show pa pero pass na kami kasi may kasama kaming baby. Kawawa naman pag inabot kami ng masyadong late.

So naglakad-lakad na lang kami ng kaunti until we reached a part of Siloso Beach. Mega wade kami sa coast. Mabuti na lang at naka-tsinelas lang ako. Since laki kami sa siyudad, bihira kaming makakita ng dagat. You may say that atat kami sa tubig alat at sa sand, the type na hindi hinahalo sa semento. Bwehehe.

Amazing ha? Hindi kailangang mag-excursionista mode to get to the beach.

Ansarap!

Hindi na kami nagtagal sa Sentosa. Medyo bitin pero oks lang. Nagugutom na rin naman ako. We went back to the mall where we came from. At doon, kumain sa isang Thai Restaurant.

Kunwari na lang nasa Thailand ako. Hehe.



In fairness, nakakaloka talaga ang dami ng tao sa mall! Nag-grocery pa kami kaya mas maraming mixed race pa ang nakita ko. May Chinese, Malay, Indian, Pinoy, and, dig this, blondes na di nag-Iingles!

Past nine na yata kami nakasakay ng taxi. Compulsory ang pagsuot ng mga tao rito ng seatbelt. Kahit sa backseat ka, no choice ka but to buckle up. Ang kakaiba rin dito e right-hand drive ang mga sasakyan kaya kung shushunga-shunga ka, magugulat ka na nakandong ka na pala sa driver whereas akala mo sa front passenger seat ka uupo.

Knock out na ako pag-uwi ko. Ilang araw na kasi puyat at napagod din sa pag-iikot.

The next day, habang binbagyo at nanalasa si Frank sa Pinas, nag-uuulan naman dito. Hapon na nang makaalis kami para mag-simba. One bus ride lang mula sa bahay namin yung church. Hindi ko alam kung ilang bus stops. Busy kasi ako mag-sightseeing, I lost track of the number of stops we had.

Nag-elevator kami to get to the church proper. Saan ka pa? At ang lamig sa loob ng church. Sa EDSA shrine, lalo pag Linggo, good luck sa iyo sa pagpepenitensya sa init!

In fairness, malaki ang simbahan at napuno ito. Marami rin palang Katoliko rito! True to its being a hi-tech country, hindi naka-project from an acetate sheet yung mga lyrics ng songs ng mass. Naka-Powerpoint siya or something. Oo nga naman, ano? Bakit ba di natin naisip yon? And while, there at it, pati mga readings ay naka-project din sa dalawang sides ng stage, I mean, altar.

Maganda ang sound system ng simbahan. Hindi yung tipong pumuputok putok yung mic habang nagsasalita yung pari na engrossed sa kanyang misa. If there’s anything, ang ganda ng quality ng sound system nila.

Wiwing-wiwi na akong pagkatapos ng misa. Na-turn off lang ako sa washroom nila dahil yung tissue roll ba naman e kailangang maglusot ng coin para mag-dispense. Ang damot!

We hailed a cab and went to the East Coast where my sister and her husband treated me to Singapore’s specialty which happens to be one of my favorites, chili crab! According to my research, Chili Crab is Singapore’s unofficial national dish.

Syempre doon na kami sa highly recommended resto called Jumbo Seafood which is located at the East Coast Seafood Centre. Busy ang restaurant na iyon and packed with people. Ka-partner nung chili crab yung Chinese buns na isasawsaw mo sa sauce ng chili crab. I didn’t care much about the buns. Talagang loyal ako sa crabs! Naging busy tuloy ako sa pag crack at himay noon. Masarap din yung inorder naming shrimp with cereal and yung baby pusit. Naku po! Inupakan ko na ang mga lamang dagat. Kaya yata ayaw ko silang makasabay lumangoy sa beach. Guilty kasi ako na pinagkakakain ko na yung mga kamag-anak nila! Medyo naisnab ko yung sweet and sour pork, or was it beef? Seafood person kasi talaga ako.

Needless to say, I was full to the brim when we left Jumbo Restaurant. Naglakadlakad na muna kami around the seafood centre strip para magpababa ng kinain. The place reminded me of Subic. Yung serenity ng place, simple festive mood ng restaurants, at yung amoy ng dagat sa tabi.

We called it a night after the stroll and headed back home.

And there ended my first weekend in Singapore. Ang unang lakwatsa ko sa mundo ng mga chekwang British-britishan!

Bakit Ba Hindi Ako Nag-Filipino Major?

Ito pong entry na ito ay kasali sa Wika2007 contest ng PinoyBlogoSphere. Mangyari lamang pong i-click ito para makaboto kayo. Madali lang po bumoto! Umaasa po ako sa inyong suporta. Maraming salamat po!


Minsan kong naitanong iyan sa aking sarili matapos magturo sa mga batang napakahuhusay magsalita ng Ingles.

Wala! Tiklop ako at ang pagiging Communication Arts graduate ko. Muntik na nga yatang dumugo ang ilong ko sa kasasalita sa wikang hindi naman akin sa loob ng mahigit isang oras.

Bakit nga ba ako hindi nag-Filipino major?

Hindi ko kasi alam na may ganoon palang kurso. Marahil hindi ko na rin siya inurirat dahil naisip ko, Pinoy naman ako. Filipino major by birth, kung baga. Sapat na ang mga klase ko sa Filipino para malaman ang mga dapat kong malaman. Isa pa, araw araw naman akong nagta-Tagalog. Kundi pa ba naman ako mahasa noon, ewan ko na lang!

Yon nga lang. Nakalimutan ko ang isang glitch: malabnaw ang Tagalog na kinalakhan ko. Palibhasa sa Maynila na ako pinanganak at nagkamalay, corrupted Tagalog tuloy ang nakagisnan ko. Yun bang may halong salitang kanto, pop, at bakla. Puno rin ng salitang hiram na karamihan ay galing sa mga Kano.

Kaya naman kapag malalim na Tagalog na ang binabato sa akin, napapanganga na lamang ako. Hindi pa naman ganoon kadaling maghanap ng mapagkakatiwalaang diksyunaryong Filipino. Samantalang ang mga English dictionary ay naglipana at ika nga, “they come in all sizes.”

Dagdag pa pala sa nagpalabnaw sa Tagalog ko ay ang mga ligaw na salitang Cebuano sa aking bukabularyo. Bisaya kasi ang mommy ko. At kahit dugay na siya sa Manila, Bisayang-bisaya pa gihapon! [Kahit matagal na siya sa Manila, bisayang-bisaya pa rin talaga!]

Madalas, maski ako ay nalilito kung Tagalog nga ba o Cebuano ang ilan sa mga salitang alam ko. Bagaman dahilan ng pagkalito ko ang pagkakaroon dalawang dialekto sa aming bahay, hindi naman ako nagrereklamo. Ayos nga e! Bukod sa Tagalog, kasabot pa ako ug gamay na Bisaya [nakakaintindi pa ako ng kaunting Bisaya].

Noong tumuntong ako sa kolehiyo at napasok sa Unibersidad ng Pilipinas, nagulat ang isa sa mga grupo sa klase ko nang minsang sumabat ako sa usapan Binisaya nila. May nagtanong tuloy, “Ngano man kasabot ka ug Bisaya? [Bakit nakakaintindi ka ng Bisaya?]”

Ang tanging sagot ko, “It’s a Jedi Trait!”

Kung iisipin, astig siya. Sino ba ang mag-aakala na ang Manila girl na kausap nila e nakakaintindi at minsa’y nakakasalita pa ng Cebuano? Heto nga’t naglipana na ang mga Bisaya dito sa Maynila. Kahit papaano, kaya kong makipag-usap sa kanila sa wikang malapit sa puso nila. At salamat sa Sesame Street, 11 taon sa isang private school, at ilang taon sa kolehiyo, pati mga puti ay kaya ko na ring kausapin! Kahit di ako katangkaran at may kaiklian ang mga biyas, mahaba naman ang kaya kong abutin dahil sa mga wikang alam ko.

Para mas madama ko pa ang pagiging isang certified polyglot o mas kilala ng marami sa tawag na multilinggwal, ipagmamalaki ko na rin ang anim na units ng Nihonggo na ipinasa ko noong kolehiyo. Kaya ko pa rin naman magsalita ng konting Hapon gaya ng atsui [mainit], itai [aray], sumimasen [excuse me], gomenasai [paumanhin], kudasai [pakiusap], at ilan pang mga bulol na pangungusap na pihadong maiintindihan naman ng mga singkit na medyo sakang. At dahil naaalala ko pa rin naman ang Hiragana at Katakana, mga alpabetong Hapon, nakakabasa pa rin ako ng mga sulat sa Nihonggo kahit na maliit na porsyento lamang ang naiintindihan ko. Kahit papaano, nalalaman ko kung ano ang mga pinagsasabi ng isang package na imported mula sa Japan at kung anu-anong pangalan ang pinapakita sa TV ng larong Naruto sa Playstation ng kapatid ko.

Kagaya ng mga sinasabi ng mga Bisayang nakausap ko, dili na mi mabaligya [hindi na ako mabebenta]. Sa kaunting naiintindihan ko, mahuhuli ko na kung sino ang nag-tritrip lang at kung sino ang tunay na matitinong kausap.

Maaari ko ring ipagyabang ang ilang pagbati sa iba’t iba pang lengwahe na natutunan ko noong bata pa ako. Nandyan yung sawa dee ka, kap koon ka, guttenmorgen, merci, kamsamida, añongaseyo, merhaba, tutche at iba pang salita na hindi ko alam ang tamang baybay at di ko na rin maalala kung saang bansa ginagamit. Kapag may makasalubong na lang ako na banyaga, pwede akong mag-trial and error para madiskubre kung papaano ko sila babatiin. At kung maka-binggo ako, dagdag puntos na iyon sa pinagmamamalaki nating Pinoy hospitality.

Ngunit sa bandang huli, isa pa rin ang hindi ko maitatanggi. Bano ako sa sarili kong wika. Nakakahiya man aminin pero heto ako, 27 taon nang nabubuhay at naninirahan sa Pilipinas pero nanghuhula pa rin pagdating sa tuntunin ng balarilang Filipino.

Nang makasalamuha ko ang mga batang Inglisera na muntik nang magpadugo sa ilong ko, nalungkot ako dahil sa aking napagtanto. Magagaling nga sila pero mukhang limitado lang talaga ang kaalaman nila sa wikang Filipino gayong karamihan sa kanila ay Pinoy at lahat sila ay kasalukuyang naninirahan dito sa Pilipinas. Kahit na sabihin ko pang mas ginagamit ko ang wikang Filipino kesa sa kanila, wala rin kaming pinagkaiba sa isa’t isa dahil pare-pareho naming napabayaan ang pambansang wika ng mga Pinoy dahil sa aming kagustuhang maging "globally competent".

Wala namang masama sa pagpapakadalubhasa sa wikang bayaga. Ayos nga iyon dahil nadaragdagan ang kapangyarihan natin bilang Pinoy na pasukin ang kultura at kalakaran ng mga ibang lahi. Napakatalentado pa naman nating mga Pinoy pagdating sa panggagaya ng banyagang pananalita. Madali nating nagagaya ang accent ng kung anumang bansa ang ipagaya sa atin. Kaya naman patok na patok ang call center sa atin.

Sabi sa itinuro ng guro ko sa Filipino noong hayskul, “ang wika ang sumasalamin sa isang bansa.” Ang pambansa wika natin ay punung-puno ng implwensya ng iba’t ibang lahi na sumakop sa atin at pati na rin nga mga bansa nakipagkalakaran sa atin noon. Patunay lamang kung gaano kakulay ang ating bayan. Pinapakita rin ng ating wika ang ating kakayahang makipagsabayan sa mga makakapangyarihang bansa sa mundo. Kayang-kaya nating hubugin ang ating mga sarili para maging kasinggaling nila o higit pa.

Mahalaga lang talaga na pagkatapos nating hubarin ang mga hiram nating salita, alam natin kung papaano babalikan ang tunay na atin. Kung hindi na natin magawang maging kumportable sa sarili nating wika, paano na tayo? Sino na tayo? Para saan pa ang pagpapasikat natin sa mga banyaga?

Oo, maaaring tayu-tayong naninirahan sa 7,107 na isla ng Pilipinas ay madalas na di nagkakaintindihan. Ang dami kasi nating iba’t ibang dialekto! Pero kung alam natin kung sino tayo, kung ano ang nagbibigkis sa ating lahat, hindi tayo mabubuwag ninuman. At sa puntos na iyon, maipagmamalaki natin na ang mayaman nating wika ang nabubuhay na saksi sa katatagan ng ating pagiging Pinoy, Filipino major man o hindi.

* * *

PinoyBlogoSphere.com Pinoy Bloggers Society (PBS)

presents

Wika2007 Blog Writing Contest

Theme: “Maraming Wika, Matatag na Bansa”

Sponsored by:

Ang Tinig ng Bagong Salinlahi

Sumali na sa DigitalFilipino.com Club

Sheero Media Solutions - Web Design and Development

Yehey.com - Pinoy to p're

The Manila Bulletin Online

WikiPilipinas: The free ‘n hip Philippine Encyclopedia